ಗಂಗಾನದಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನ ಪ್ರಯಾಣ (ರಾಮಾಯಣ ಕಥಾಮಾಲೆ 36)

ಸುಂದರ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ, ಸೂರ್ಯೋದಯದ ಸಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಕೃತಿಯು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು; ಕೋಗಿಲೆಗಳು ಇಂಪಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನವಿಲುಗಳು ಅರಣ್ಯದ ಕಡೆಯಿಂದ ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಮನೋಹರವಾದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ಲಕ್ಷ್ಮಣನನ್ನು ಕರೆದು, "ಲಕ್ಷ್ಮಣಾ, ರಾತ್ರಿಯು ಕಳೆದುಹೋಯಿತು. ಈಗ ನಾವು ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ರಭಸದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವ ಈ ಗಂಗಾನದಿಯನ್ನು ದಾಟೋಣ" ಎಂದನು.

ಶ್ರೀರಾಮನ ಇಂಗಿತವನ್ನು ಅರಿತ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕೂಡಲೇ ಸುಮಂತ್ರ ಮತ್ತು ಬೇಡರ ರಾಜನಾದ ಗುಹನನ್ನು ರಾಮನ ಬಳಿಗೆ ಕರೆತಂದನು. ರಾಮನು ಗುಹನಿಗೆ ಗಂಗಾನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ಒಂದು ನಾವೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ತಿಳಿಸಿದನು. ಗುಹನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ತನ್ನ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕರೆದು, "ನಮ್ಮ ಪ್ರಭುಗಳಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಭದ್ರವಾದ, ಚತುರ ನಾವಿಕನಿರುವ ಸುಂದರವಾದ ನಾವೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ" ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದನು.

ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಗುಹನು ರಾಮನ ಬಳಿ ಬಂದು ಕೈಮುಗಿದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ದೇವಕುಮಾರನಂತೆ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯೇ, ನಿನ್ನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಂತೆ ಗಂಗಾನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲು ನಾವೆಯು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಏರಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಬಹುದು". ರಾಮನು ಗುಹನ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ, ಆ ನಾವೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.

ಗಂಗಾನದಿಯ ಪವಿತ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಬಂದು ನಿಂತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನ ಪರಮ ಮಿತ್ರನಾದ ಗುಹನಿಗೆ, "ಗುಹನೇ, ನೀನು ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಶಯವನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದ್ದೀಯೆ; ನಾವು ಕಾಡಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬೇಕಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸೋಣ" ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.

ಇದಾದ ನಂತರ ರಾಮ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಕಾಡಿನ ಕಠಿಣ ಹಾದಿಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವರು ಕವಚಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ಬೆನ್ನಿಗೆ ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಗಿದುಕೊಂಡರು. ಸೀತಾದೇವಿಯೊಡನೆ ಗಂಗಾ ತೀರದ ಕಾಲುಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಧರ್ಮಜ್ಞನಾದ ರಾಮನನ್ನು ಕಂಡು, ಸಾರಥಿ ಸುಮಂತ್ರನು ಕೈಮುಗಿದು ವಿನಯದಿಂದ, "ಪ್ರಭು, ನಾನು ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಲಿ?" ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

ರಾಮನು ತನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಬಲಗೈಯಿಂದ ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಸವರುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಸುಮಂತ್ರನೇ, ನೀನು ತಕ್ಷಣವೇ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರಾದ ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜರ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವನ್ನು ಬಹಳ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನೋಡಿಕೋ. ತಂದೆಯವರ ಆಶಯದಂತೆ ನಾವು ಕಾಡಿಗೆ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕು; ಹಾಗಾಗಿ ನೀನು ರಥದೊಂದಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದೇ ಸೂಕ್ತ".

ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಮರಳಬೇಕಾದ ರಾಮನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಬಹಳ ವ್ಯಥೆಯಾಯಿತು. ಆದರೂ ರಾಮನ ಮಾತನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಭಾರವಾದ ಹೃದಯದಿಂದ ಅಯೋಧ್ಯೆಯತ್ತ ಮುಖ ಮಾಡಿದನು.

ಶ್ರೀರಾಮ, ಸೀತೆ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣರು ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ಸಾರಥಿ ಸುಮಂತ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಆಗ ರಾಮನು ಅವನನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುತ್ತಾ, "ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೇ ಆಗಲಿ ದೈವಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಮೀರಿ ನಡೆಯಲಾರನು" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ದಶರಥ ಮಹಾರಾಜನ ಮಾತಿನಂತೆ ಅರಣ್ಯವಾಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಿಧಿಯ ಆಟವೆಂದು ಶ್ರೀರಾಮನು ಬಣ್ಣಿಸಿದನು.

ರಾಮನು ಸುಮಂತ್ರನಿಗೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಸುಮಂತ್ರನು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಹೋಗಿ, ಮಗನ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿರುವ ತಂದೆ ದಶರಥನಿಗೆ ಯುಕ್ತಿಯುಕ್ತವಾದ ಮಾತುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿದನು. ಅಲ್ಲದೆ, ತಾಯಿ ಕೈಕೇಯಿಯ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನೋವಾಗದಂತೆ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಭರತನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವನಿಗೆ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ದಶರಥನಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಹೇಳಿದನು. ಭರತನಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದ ರಾಮನು, ಅವನು ಎಲ್ಲ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಗೌರವಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ತಾಯಿ ಸುಮಿತ್ರಾದೇವಿಯನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.

ಆದರೆ ಸುಮಂತ್ರನು ಅತೀವ ದುಃಖದಿಂದ ರಾಮನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. "ರಾಘವಾ! ನಿನ್ನ ಅಗಲಿಕೆಯಿಂದ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ನಾನು ಹೇಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನಿನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದೆನೆಂದು ತಿಳಿದರೆ ಜನರು ನನ್ನನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಗೋಳಾಡಿದನು. ತನ್ನ ರಥದ ಕುದುರೆಗಳೂ ಸಹ ರಾಮನಿಲ್ಲದೆ ಅಯೋಧ್ಯೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲಾರವು ಎಂದು ಅವನು ವಾದಿಸಿದನು. ರಾಮನ ಸೇವಕನಾಗಿ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಲು ಅವನು ಅನುಮತಿ ಬೇಡಿದನು.

ಸುಮಂತ್ರನ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿದರೂ, ರಾಮನು ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸಲಿಲ್ಲ. "ಸುಮಂತ್ರನು ಅಯೋಧ್ಯೆಗೆ ಮರಳಿದರೆ ಮಾತ್ರ ರಾಮನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಕೈಕೇಯಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ"ಎಂದು ರಾಮನು ವಿವರಿಸಿದನು. ಇದರಿಂದ ತಂದೆ ದಶರಥನು ಸುಳ್ಳುಗಾರನೆಂಬ ಅಪವಾದದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವು ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ರಾಮನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು.

ಕೊನೆಗೆ, ಸುಮಂತ್ರನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟ ನಂತರ ರಾಮನು ಗುಹನ ಬಳಿ ಆಲದ ಮರದ ಹಾಲನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡನು. ತಾನು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ತಮ್ಮ ಕೂದಲನ್ನು ಜಟೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ತಪಸ್ವಿಗಳಂತೆ ಅರಣ್ಯ ಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನ ಧರ್ಮಪಾಲನೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನಿಟ್ಟನು.

ಗಂಗಾ ನದಿಯು ರಭಸದಿಂದ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಶ್ರೀರಾಮನು ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ನಾವೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು: "ಲಕ್ಷ್ಮಣ! ಈ ದೋಣಿಯನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಮನಸ್ವಿನಿಯಾದ ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು ಮೆಲ್ಲನೆ ನಾವೆಗೆ ಹತ್ತಿಸು. ಬಳಿಕ ನೀನೂ ಹತ್ತಿಕೋ".

ಅಣ್ಣನ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಲಕ್ಷ್ಮಣನು ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತನಾದನು. ದೋಣಿಯನ್ನು ಏರಲು ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಮುಳ್ಳುಗಿಡಗಳೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ದಾರಿ ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿದನು. ಮೊದಲು ಸೀತಾದೇವಿಯನ್ನು (ಮೈಥಿಲಿಯನ್ನು) ಅತ್ಯಂತ ಕಾಳಜಿಯಿಂದ ನಾವೆಗೆ ಹತ್ತಿಸಿ, ನಂತರ ತಾನೂ ಹತ್ತಿದನು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕುಳಿತ ಮೇಲೆ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ತಾನಾಗಿಯೇ ದೋಣಿಯನ್ನು ಏರಿದನು.

ನಾವೆಯು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, ನಿಷಾದರ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಗುಹನು ತನ್ನ ಜ್ಞಾತಿ ಬಾಂಧವರಿಗೆ ದೋಣಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದನು. ದೋಣಿಯು ಗಂಗೆಯ ಅಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಶ್ರೀರಾಮನು ತನ್ನ ಮತ್ತು ತನ್ನವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗಾಗಿ ವಾನಪ್ರಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿದನು. ಈ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಯಾಣವು ಅವರ ಮುಂದಿನ ವನವಾಸದ ಹಾದಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.